İş sağlığı ve güvenliği (İSG) kavramı çoğu zaman fiziksel koşullar üzerinden tanımlanır.Baretler, gözlükler, iş ayakkabıları, acil çıkış planları… Hepsi elbette çok önemlidir. Ancak tüm bu önlemler bir noktada insanın fiziksel bütünlüğünü korumaya yöneliktir.
Peki ya insanın iç dünyası, yani zihinsel ve duygusal güvenliği?
Psikolojik güvenlik nedir?
Psikolojik güvenlik, bir çalışanın ekip içinde kendini ifade etmekten çekinmemesi, fikirlerini özgürce dile getirebilmesi ve hata yaptığında cezalandırılma korkusu yaşamaması demektir.
Kısacası, “Burada konuşursam başım derde girmez” hissidir.
Bu kavram ilk olarak Harvard Üniversitesi’nden Prof. Amy Edmondson tarafından tanımlanmış, daha sonra Google’ın “Project Aristotle” araştırmasıyla iş dünyasında büyük yankı bulmuştur. Araştırmaya göre yüksek performanslı ekiplerin başlıca ortak özelliği psikolojik güvenlik düzeyinin yüksek olmasıdır.
Neden iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgilidir?
İSG’nin amacı, çalışanı korumak ve iş ortamını güvenli hale getirmektir. Ancak güvenlik kültürü yalnızca prosedürlerle inşa edilmez; iletişimle, katılımla ve güvenle güçlenir.
Bir çalışan eğer fikrini, gözlemlediği riski ya da yaptığı hatayı paylaşmaktan korkuyorsa;
• O risk büyür,
• O hata tekrarlanır,
• O sessizlik bir gün kazaya dönüşür.
Bu nedenle psikolojik güvenlik, aslında iş kazalarını da önlemenin görünmeyen bir yoludur.
Psikolojik güvenliği güçlü ekiplerin özellikleri nelerdir?
• Açık iletişim: Her fikir değerlidir, her ses duyulmaya değerdir.
• Hata kültürü: Hata, cezalandırılacak değil, öğrenilecek bir durumdur.
• Katılımcı liderlik: Yöneticiler sadece yön vermez, dinler, teşvik eder.
• Empati: Her çalışanın farklı bir yaşam deneyimi, farklı bir ihtiyacı vardır.
• Saygı: Farklı görüşlere saygı gösterilen ekiplerde aidiyet güçlenir.
Psikolojik güvenlik nasıl inşa edilir?
• Yöneticilerle başlar: Ekip liderleri, “Benim fikrimi sormazlar” diyen değil, “Ne düşünüyorsun?” diye soran olmalıdır.
• Kurumsal iletişimle desteklenir: Kurum içinde açık iletişim kanalları oluşturulmalı; geri bildirim, teşekkür ve öneri kültürü desteklenmelidir.
• Eğitimlerle güçlenir: İSG eğitimlerine psikolojik güvenlik modülleri eklenebilir.
• Gözlemle ve süreklilikle yaşar: Tıpkı fiziksel risk değerlendirmeleri gibi, psikolojik iklim de düzenli aralıklarla ölçülmelidir.
Bilgemed olarak iş sağlığı ve güvenliğini sadece mevzuatın gereği olarak değil, insana saygı kültürünün bir parçası olarak görüyoruz. Bu nedenle hem çalışanlarımız hem de hizmet verdiğimiz kurumlar için “psikolojik güvenliği” konuşmayı önemsiyoruz.
Çünkü inanıyoruz ki, gerçek güvenlik, insanın hem bedenen hem de ruhen güvende hissettiği yerde başlar.
İSG kültürünü olgunlaştırmak, sadece kazaları önlemekle değil, insanların birbirine güven duyduğu, konuşabildiği, paylaşabildiği bir ortam yaratmakla mümkündür. Psikolojik güvenlik bu kültürün sessiz ama güçlü bileşenidir. Sizce iş yerinizde psikolojik güvenlik düzeyi ne kadar yüksek? Bu sorunun cevabı, kurumunuzun gelecekteki başarısını da belirleyebilir.