İş sağlığı ve güvenliği çoğu zaman kurallar, prosedürler ve yasal zorunluluklar üzerinden ele alınıyor. Oysa sahada karşılaştığımız pek çok risk, mevzuat eksikliğinden değil; alışkanlıklardan, dikkatin dağılmasından ve “bir şey olmaz” denilen küçük ihmallerdenkaynaklanıyor. Gerçek şu ki, güvenli çalışma ortamı yalnızca doğru ekipmanla değil; doğru davranışlarla ve süreklilikle mümkün oluyor.
Güvenli Çalışma Ortamı Nedir?
Güvenli çalışma ortamı; çalışanların fiziksel, psikolojik ve çevresel risklerden korunabildiği, önleyici tedbirlerin sistematik olarak uygulandığı ve güvenlik kültürünün içselleştirildiği çalışma alanıdır.
Ancak burada kritik nokta şudur:
Kuralların yazılı olması tek başına yeterli değildir.
Bir iş yerinde:
• Risk değerlendirmesi yapılmış olabilir,
• Acil durum planları hazırlanmış olabilir,
• Eğitimler verilmiş olabilir.
Fakat günlük davranışlar değişmiyorsa, güvenli çalışma ortamı sürdürülebilir hale gelmez.
İş Kazalarının Gerçek Nedeni: Alışkanlıklar
İş kazaları çoğu zaman büyük ihlallerden değil, küçük ama tekrarlanan davranışlardan doğar.
• Geçiş yolundaki küçük bir düzensizlik
• “Hızlıca hallederim” düşüncesi
• Koruyucu ekipmanı kısa süreli çıkarmak
• Net olmayan talimatlar
Bu tür davranışlar zamanla normalleşir. Risk görünmez hale gelir.
İşte bu noktada güvenlik kültürü devreye girer.
Çünkü alışkanlıklar değişmeden, iş kazalarını azaltmak mümkün değildir.
Güvenlik Kültürü Neden Önemlidir?
Güvenlik kültürü; iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının kağıt üzerinde kalmamasını sağlayan temel unsurdur.
Bir işletmede güvenlik kültürü gelişmişse:
• Çalışanlar risk gördüğünde bildirir,
• “Böyle gelmiş böyle gider” denmez,
• Denetim korkuyla değil bilinçle yapılır,
• Yöneticiler örnek olur.
Güvenlik kültürü, yalnızca İSG uzmanlarının sorumluluğu değildir. Yönetimden saha çalışanına kadar herkesin ortak refleksi olmalıdır.
Risk Değerlendirmesi Dosyada mı, Sahada mı?
Risk değerlendirmesi birçok işletmede mevzuat gereği yapılır. Ancak asıl soru şudur:
Risk değerlendirmesi dosyada mı kalıyor, yoksa sahada karşılık buluyor mu?
Gerçek bir risk değerlendirmesi:
• Güncellenir,
• Gözlemle desteklenir,
• Çalışan geri bildirimleriyle beslenir,
• Alışkanlıkları değiştirmeyi hedefler.
Aksi halde, risk analizleri sadece formaliteye dönüşür.
Güvenli Çalışma Ortamı Nasıl Oluşturulur?
Güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak için üç temel unsur gereklidir:
1-Davranış Odaklı Yaklaşım
Sadece ekipman değil, davranış gözlemi yapılmalıdır.
2-Süreklilik
İSG bir kampanya değil, süreklilik gerektiren bir süreçtir.
3-Liderlik
Yönetimin güvenli davranışı sahiplenmesi ve örnek olması gerekir.
Güvenlik Bir Refleks Olmalıdır
İş sağlığı ve güvenliği yalnızca kurallardan ibaret değildir. Gerçek güvenli çalışma ortamı;alışkanlıkların değişmesiyle oluşur. Çünkü kazalar çoğu zaman büyük ihmallerden değil, küçük ve sıradan görünen davranışlardan başlar. Güvenlik kültürü gelişmiş bir iş yerinde,riskler görmezden gelinmez. Alışkanlıklar sorgulanır. Ve güvenli davranmak, doğal bir refleks haline gelir.
Bilgemed olarak; iş sağlığı ve güvenliğini yalnızca mevzuat çerçevesinde değil, sürdürülebilir bir güvenlik kültürü anlayışıyla ele alıyoruz. Çünkü güvenlik, bir zorunluluk değil; bir yaşam biçimidir.