İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları bazı işletmelerde hâlâ yalnızca yasal bir zorunluluk veya bütçeden ayrılması gereken bir gider kalemi olarak değerlendiriliyor.
Koruyucu ekipmanlar, eğitimler, ortam ölçümleri, sağlık gözetimi, bakım çalışmaları ve güvenlik iyileştirmeleri ilk bakışta bir maliyet oluşturabilir. Ancak yalnızca yapılan harcamaya odaklanmak, önlenebilecek kayıpları ve uzun vadeli kazanımları gözden kaçırmak anlamına gelir.
Çünkü iş sağlığı ve güvenliğine yapılan yatırım, yalnızca kazaları önlemeyi değil; üretimin sürekliliğini, çalışan sağlığını, kurumsal itibarı ve işletmenin geleceğini korumayı amaçlar.
İSG’ye Yapılan 1 Birimlik Yatırımın Karşılığı Ne?
Uluslararası Sosyal Güvenlik Birliği (ISSA), Alman Sosyal Kaza Sigortası ve BG ETEM tarafından yürütülen uluslararası araştırmada, iş sağlığı ve güvenliği yatırımlarının işletmelere sağladığı ekonomik katkı incelendi.
Araştırmanın 19 ülkeden 337 şirketi kapsayan nihai raporuna göre, iş sağlığı ve güvenliği alanında yapılan her 1 birimlik yatırım için işletmelerin ortalama 2,2 birimlik potansiyel ekonomik geri dönüş elde edebileceği sonucuna ulaşıldı. Bu oran “önlemenin getirisi” olarak ifade ediliyor.
Bu rakam, her işletme için kesin ve değişmez bir finansal kazanç vaadi değildir. Sektör, işletmenin büyüklüğü, mevcut riskler ve yapılan yatırımın niteliği sonucu etkileyebilir. Ancak araştırmanın ortaya koyduğu temel mesaj nettir:
Önlem almak, yalnızca insan hayatı açısından değil, ekonomik açıdan da karşılığı olan bir yatırımdır.
İSG Yatırımının Geri Dönüşü Nereden Gelir?
İş sağlığı ve güvenliğinin sağladığı kazanım yalnızca iş kazalarının azalmasıyla sınırlı değildir.
Etkili bir İSG yönetimi sayesinde;
• iş kazaları ve meslek hastalıkları azalabilir,
• işe devamsızlık süreleri düşebilir,
• üretim kesintilerinin önüne geçilebilir,
• ekipman ve malzeme hasarları azaltılabilir,
• çalışanların motivasyonu ve kuruma bağlılığı güçlenebilir,
• deneyimli iş gücünün kaybedilmesi önlenebilir,
• sigorta, tazminat ve hukuki süreçlerden doğabilecek maliyetler sınırlandırılabilir,
• kurumun çalışanlar, müşteriler ve iş ortakları nezdindeki güvenilirliği artabilir.
ILO da güçlü iş sağlığı ve güvenliği performansının iş sürekliliğine, verimliliğe, rekabetçiliğe, çalışan bağlılığına ve kurum itibarına katkı sağladığını belirtiyor.
Dolayısıyla İSG yatırımının karşılığı, bilançoda tek bir satırda görülmeyebilir. Bu katkı; daha az kayıp, daha sağlıklı çalışanlar, daha istikrarlı üretim ve daha güçlü bir kurum olarak ortaya çıkar.
Görünmeyen Maliyetler Neden Önemlidir?
Bir iş kazasının maliyeti yalnızca tedavi giderinden veya çalışana ödenen tazminattan ibaret değildir.
Kazanın ardından, üretimin durması, çalışma arkadaşlarının motivasyonunun etkilenmesi,yöneticilerin ve ekiplerin zaman kaybetmesi, işin yeniden planlanması, yeni personel ihtiyacının doğması, müşteri teslimatlarının aksaması, kurum itibarının zarar görmesi gibi pek çok dolaylı maliyet ortaya çıkabilir.
Bu kayıpların önemli bir bölümü doğrudan muhasebe kayıtlarında “iş kazası maliyeti” olarak görünmez. Ancak işletmenin verimliliğini ve rekabet gücünü etkiler.
Bu nedenle İSG bütçesi değerlendirilirken yalnızca önlemin maliyetine değil, önlem alınmadığında oluşabilecek toplam kayba bakmak gerekir.
Her İSG Harcaması Yatırım mıdır?
Bir uygulamanın gerçek anlamda yatırım olabilmesi için yalnızca yapılmış olması yeterli değildir.
Örneğin; verilen eğitim çalışan davranışına dönüşmüyorsa, satın alınan kişisel koruyucu donanım işe uygun değilse, risk değerlendirmesi sahadaki gerçek koşulları yansıtmıyorsa,yapılan ölçümlerin ardından düzeltici faaliyet başlatılmıyorsa, güvenlik prosedürleri yalnızca dosyalarda kalıyorsa, ayrılan bütçenin beklenen karşılığı alınamaz.
Etkili bir İSG yatırımı;
1. gerçek risklere dayanmalı,
2. doğru önceliklerle planlanmalı,
3. çalışanların katılımını sağlamalı,
4. yöneticiler tarafından sahiplenilmeli,
5. sonuçları düzenli olarak izlenmelidir.
İSG Yatırımlarının Etkisi Nasıl Ölçülebilir?
İşletmeler, yaptıkları çalışmaların sonuçlarını bazı temel göstergeler üzerinden takip edebilir:
• İş kazası ve ramak kala sayıları,
• Kayıp iş günü oranları,
• Sağlık nedeniyle devamsızlık,
• Risk bildirimlerinin sayısı ve kapanma süresi,
• Eğitim sonrası davranış değişikliği,
• Bakım ve arıza kaynaklı duruşlar,
• Çalışanların güvenlik algısı,
• Tekrar eden uygunsuzlukların oranı.
Bu veriler yalnızca mevcut durumu göstermekle kalmaz; hangi uygulamanın işe yaradığını ve yatırımın hangi alana yönlendirilmesi gerektiğini de ortaya koyar.
İSG Bir Maliyet Değil, İşin Geleceğine Yapılan Yatırımdır
İş sağlığı ve güvenliğinin öncelikli amacı insan hayatını ve sağlığını korumaktır. Bunun ekonomik faydası ise bu temel sorumluluğun önemli bir sonucudur.
Güvenli bir iş yeri, çalışanını korur, iş sürekliliğini güçlendirir, verimliliği destekler, kurumsal itibarı yükseltir, beklenmeyen kayıpları azaltır.
Bu nedenle doğru soru, “İSG için ne kadar harcıyoruz?” değil; “İSG’ye yeterince yatırım yapmadığımızda ne kaybediyoruz?” olmalıdır.
Bilgemed olarak işletmelerin risklerini doğru belirlemelerine, önleyici uygulamalarını güçlendirmelerine ve İSG yatırımlarını ölçülebilir sonuçlara dönüştürmelerine destek oluyoruz.
İş yerinizdeki mevcut İSG uygulamalarını değerlendirmek ve iyileştirme alanlarını belirlemek için Bilgemed uzmanlarıyla iletişime geçebilirsiniz.